Kuzey Makedonya-Merkez Jupa, Kocacık Köyü: Atatürk’ün Öğrencilik Dönemi Heykeli Kuzey Makedonya-Merkez Jupa, Kocacık Köyü: Atatürk’ün Öğrencilik Dönemi Heykeli Atatürk’ün bu heykeli, Kuzey Makedonya’nın Merkez Jupa Belediyesine bağlı Kocacık köyünde bulunan Ali Rıza Efendi Anı Evi Müzesi ve Mustafa Kemal Atatürk Anı Evi’ndedir. Atatürk’ün anne-baba ve diğer aile üyelerinin yaşadığı Kocacık Köyün’ndeki ev, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından, 19 Mayıs 2014’te “Ali Rıza Efendi Anı Evi Müzesi” olarak yapıldı. Bu müze, Kuzey Makedonya hükümetinin 2023 yılında aldığı kararla “Mustafa Kemal Atatürk Anı Evi” adıyla, ulusal kurum statüsüne alındı. Birbirinden bağımsız iki evden oluşan anı evi yerleşkesinin alt kısmında kalan yapı akraba evi, üst kısımda olan ev ise Anı Evidir. Akraba evinin giriş katında bir mutfak ve üst katında Mustafa Kemal Atatürk’ün idadi yıllarını yansıtan Manastır Odası bulunuyor. Anı Evinde ise, giriş katında bilgilendirme odası ve bilgi panoları; üst katlarda Ali Rıza Efendi, Zübeyde Hanım, Ali Rıza Efendi’nin baba ve annesi olan Kızıl Ahmet Efendi, Ayşe Hanım ile Mustafa Kemal Atatürk ve kız kardeşi Makbule hanımın çocukluk dönemleri gerçekçi silikon heykelleri bulunuyor. [1] Anı Evi’nin giriş katında ziyaretçilerin yazması için konulan anı defterinin yanında Atatürk’ün hayatını yansıtan ve sürekli oynatılan bir film de vardır. Anı evindeki Öğrenci Mustafa Kemal Heykelinde Atatürk, öğrencilik dönemindeki haliyle betimlenmiştir [2] ve silikondan yapılmıştır. Bu heykelin bir örneği, 1886-1889 yıllarında eğitim gördüğü Manastır Şehir Müzesi binasındadır. Anı evinde, Atatürk’ü kızkardeşi Makbule ile oynarken yansıtan bir başka heykeli[3] daha vardır. Heykeller, TİKA tarafından heykeltıraş Murat Daşkın’a yaptırılmıştır.[3][1] TİKA “100 Yıllık Geçmişin Mührü Atatürk Anı Evi’ne 10 Bin Ziyaretçi”, 13 Ekim 2015, erişim: 09.12.2024 [2]Sözcü, “Atatürk’ün babasının evi”, 27 Mayıs 2018, erişim: 09.12.2024 [3] Hekeltıraş Murat Daşkın, “Gerçekçi Heykeller”, erişim: 08.01.2025
Kuzey Makedonya – Merkez Jupa: Atatürk Heykeli Kuzey Makedonya – Merkez Jupa: Atatürk Heykeli Atatürk heykeli[1], Kuzey Makedonya’nın batısındaki bir belediye olan Merkez Jupa’dadır. Merkez Jupa Belediyesi ile Tekirdağ – Muratlı Belediyesi kardeş belediyelerdir. Muratlı’nın Yeşilsırt Köylüleri, 1912 yılında Kocacık’tan Türkiye’ye göç etmişlerdir. Atatürk heykeli, Muratlı Belediyesi tarafından yaptırılmış ve Merkez Jupa’ya gönderilmiştir. Heykelin açılışı 10 Kasım 2014’te yapıldı. Açılış törenine Merkez Jupa Belediye Başkanı Ariyan İbraim, Türkiye Cumhuriyeti Muratlı Belediye Başkanı Nebi Tepe, Kaymakam Mahmut Hersanoğlu ve 40 kişilik heyeti ile Makedonya Cumhuriyeti Devlet Bakanı Furkan Çako, Topluluklar Haklarını Gerçekleştirme Ajansı Müdürü Yusuf Hasani, M.C. Radyolojiden Koruma Ajansı Müdürü Nuzi Şahin ve yüzlerce vatandaş katıldı. Merkez Jupa’da dikilen Mustafa Kemal Atatürk’ün bu heykeli, 3 metre 20 santimetre uzunluğundadır ve Balkanlardaki en büyük heykeldir.[2] Muratlı Belediyesince, 10 Kasım 2019 tarihinde de Atatürk heykelinin Türk ve Makedonya bayrak flamalarının yanına 24 adet ışıldak ve aydınlatma sistemi ilave edildi. Muratlı Belediye Başkanı Nebi Tepe konuya ilişkin yaptığı konuşmada; “Jupa Belediyesi’yle kardeş belediye olmaktan onur ve gurur duyuyorum. Jupa kasabasının bizler için önemi ise Atamızın babası Ali Rıza Efendi’nin burada doğmuş olmasıdır. Ayrıca Muratlı ilçemizin mahallesi olan Yeşilsırt Mahallesi’ndeki birçok vatandaşımız Jupa kasabasına bağlı Kocacık Köyü’nden gelmiştir. Bugün Jupa kasabasının meydanına diktiğimiz Atamızın heykelinin ve Türk bayraklarının yanında aydınlatmasını da tamamlamış olmanın sevincini yaşıyoruz. Size emanet ediyoruz; burada Atamızın heykeli var olduğu sürece, Makedonya topraklarında damarlarınızda Türk kanı dolaştığı sürece sizlerin yanınızda olacağız. Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanım Kadir Albayrak’ın da size selamı var. Siz Makedonya Türklerini sevgi ve saygıyla selamlıyorum” ddedi[3] Heykelin bir benzeri Veles (Köprülü) kentindedir. “K. Atatürk” imzasının da bulunduğu heykelin kaidesinde Atatürk’ün ve özlü sözü Türkçe ve Makedonca olarak yazılıdır: “YURTTA SULH, CİHANDA SULH МИР ВО 3EMJATA, МИР ВО СВЕТОТ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK” Merkez Jupa, Atatürk Heykeli[4] [1]Görsel: Candaki, Levent Işık Yazıları “Atatürk Anı Evi, Kocacik – K. Makedonya”, erişim: 04.12.2024 [2] Yeni Balkan, “Merkez Jupa’da Atatürk Heykeli Dikildi”, 12.11.2014, erişim: 04.12.2024 [3] Muratlı Hizmet Gazetesi, “Kardeş Jupa ile el ele, gönül gönüle”, 15.11.2019, erişim: 04.12.2024 [4] Görseller: mk.wikipedia.org, “Мустафа Кемал Ататурк”, erişim. 04.12.2024
Küba-Havana: Atatürk Büstü Küba-Havana: Atatürk Büstü Atatürk’ün bu büstü Küba’nın başkenti Havana’dadır. Küba, Havana, Atatürk Büstü[1] Küba Devrimi’nin önderi Fidel Castro, 1996’da İstanbul’a geldiğinde Atatürk için “Asıl devrimci Atatürk’tür. Devrimci Atatürk varken Türk gençleri neden kendilerine başka önder arıyor?” demiştir. Castro’nun, ‘‘Latin Amerika’yı Asya’ya taşıyan adam’’ diyerek iltifat ettiği Esenyurt Belediyesi eski başkanı Gürbüz Çapan’ın anlatımıyla, Havana’daki Atatürk büstünün hikâyesi şöyledir: Küba’ya bir Atatürk büstü gönderme fikri ilk olarak 1993’de Gürbüz Çapan’ın Küba ziyareti sırasında ortaya çıkmış. Havana Belediye Başkanı’yla bir araya gelen Gürbüz Çapan, bu ülkede pek bilinmeyen Türk Kurtuluş Savaşı’nı anlatmış ve Atatürk’ten bahsetmiş. Bunun üzerine Kübalı yetkililer kendisinden Küba’da dikilmek üzere bir Atatürk büstü istemişler ve karşılığnda da Türkiye’ye gönderilmek üzere bir Jose Marti büstü söz vermişler. Esenyurt, Havana Park, Atatürk ve Jose Marti Büstleri[2] Jose Marti (1853-1895), Kübalı bir şair, bir denemeci ve halk kahramanı bir yurtseverdir. Aynı zamanda, İspanya’dan sonra Amerikan sömürgesi olan Küba’daki bağımsızlık mücadelesine silahlı olarak destek olmuştur. Çapan’ın 1993’teki bu ziyaretinin ardından, yayılmacılığa karşı sembol haline gelmiş bu iki önemli tarihi kişiliğin büstleri hazırlanmış ve Atatürk’ünki Havana’ya, Marti’ninki de Esenyurt’taki bir parka dikilmiştir. Büstlerin açılışı 19 Mayıs 1995’te yapıldı. Açılış için 19 Mayıs özellikle seçilmiştir. Çünkü 19 Mayıs, Jose Marti’nin ölüm tarihi, aynı zamanda da Atatürk’ün doğum günütür. 19 Mayıstaki açılış günüyle, bu çakışma belgelenmiştir.’’[3] Ayrıca 1995 yılı, Jose Marti’nin 100. ölüm yıldönümüdür. Gürbüz Çapan bir başka röportajında da şöyle der: “Evet; Küba’daki Atatürk büstünü ben yaptırdım. Açılışına gidemedim ama sonraki yıllarda defalarca ziyaret ettim. Gittiğimiz pek çok ülkede Atatürk’ün büstünü, heykelini görünce duygulanıyoruz. Halen saygı duyulan, devrimleri konuşulan Atatürk’e ve onun düşüncelerine sahip çıkmak, her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının boynuna borçtur. Küba’ya Atatürk büstü götüren bir siyasetçi olmanın dayanılmaz onurunu, gururunu yaşıyorum. İyi ki böyle bir şey yapmışım. Dünya döndükçe, Atatürk’ün devrimleri de yaşayacak.”[4] 2008 yılında, Havana’daki Atatürk büstünün ilk dikildiği yer değiştirilir. Atatürk’ün bu büstü de Metin Yurdanur’un yapıtıdır.[5] Büstün kaidesinde “ATATÜRK” ve ”MUSTAFA KEMAL ATATÜRK 19.5.1881 – 10.11.1938 / FUNDADOR DE LA REPUBLICA DE TURQUIA (Türkiye Cumhuriyeti’nin Kurucusu)” ile Atatürk’ün “Yurtta Barış, Dünyada Barış” özlü sözü Türkçe ve İspanyolca (PAZ EN EL PAIS PAZ EN EN EL MUNDO) olarak yazılıdır. [1]Turkish Forum, Aylin D.M. “ataturk-heykeli-havana-kuba”, 29.06.2020, erişim: 12.12.2024 [2]Esenyurt Belediyesi, “Küba’nın Ulusal Kahramanı Jose Marti Esenyurt’ta Anıldı”, 29.01.2020, erişim. 12.12.2024 [3]Hürriyet, “Esenyurt’ta bir garip Jose Marti”; 15.03.2000, erişim: 12.12.2024 [4]Ege’de Son Söz, “‘Havana’ya Atatürk büstünü ben diktim’”, 21.06.2020, erişim: 12.12.2024 [5]Cumhuriyet, “Erdoğan Küba’da Atatürk büstünü ziyaret etti”, 12.02.2015, erişim. 12.12.2024
Küba-Havana, Boyeros: Atatürk Büstü Küba-Havana, Boyeros: Atatürk Büstü Atatürk’ün bu büstü, Küba’nın Havana kentindeki Boyeros’ta bulunan Küba Devrim Parkındadır. Küba’nın Havana Kenti Boyeros Belediyesi ile Tepebaşı Belediyesi 2002 tarihinde ” Kardeş Belediye ” olmuştur. Boyeres’teki Atatürk büstü, Nazım Hikmet’in büstü ile yan yanadır. Büstler, Eskişehir – Tepebaşı eski belediye başkanı Ahmet Ataç tarafından yaptırılıp 2003 yılında Boyeros kasabasına hediye edilmiştir.[1],[2] Büstler, heykeltıraş Metin Yurdanur’un yapıtıdır.[3] Nazım Hikmet büstünün altında, Nâzım’ın Castro için kaleme aldığı dizeler yazılıdır.[4] Küba, Havana, Boyeres, Atatürk ve Nazım Hikmet Büstleri[5] Nazım Hikmet ve Atatürk[6] Atatürk büstünün altında ise “Mustafa Kemal ATATÜRK / Türkiye Cumhuriyeti Kurucusu” ile Atatürk’ün “Ben manevi miras olarak hiç bir ayet, hiçbir dogma, hiçbir dondurulmuş ve kalıplaşmış kural birakmıyorum. Benim manevi mirasım bilim ve okıldır.” özlü sözü Türkçe ve İspanyolca (“..Yo no dejo como patrimonia moral ninguna regla fija y establecida, ningúa versiculo. Mi patrimonio moral es ciencia inteligencia.”) yazıyor. [1]Eskişehir Tepebaşı Belediyesi, “Boyeros – Havana / KÜBA”, erişim: 10.12.2024 [2] X, Ahmet Ataç, @DtAhmetAtac, Nov 16, 2014, erişim: 10.12.2024 [3]Gazeteport, “Küba’ya Atatürk heykeli”, 07.06.2011, erişim:12.12.2024 [4]Cumhuriyet, “Havana’da en sevilen iki Türk”, 02.10.2015, erişim: 10.12.2024 [5]Görsel: Yeni Soluk, “Küba’da en sevilen iki Türk”, 03.10.2015, erişim: 10.12.2024 [6]X, Nebil Özgentürk, @nebilozgenturk, Nov 26, 2018, erişim: 10.12.2024
Kosta Rika-San José, BM Barış Üniversitesi (University for Peace / UPEACE): Atatürk Büstü Kosta Rika-San José, BM Barış Üniversitesi (University for Peace / UPEACE): Atatürk Büstü Atatürk’ün bu büstü, Kosta Rika’nın, San José kentinde bulunan BM Barış Üniversitesi (Universidad para la Paz / University for Peace / UPEACE) kampüsündedir. Barış Üniversitesi ( UPEACE), 1980 yılında Birleşmiş Milletler tarafından kurulmuş, uluslararası bir üniversite ve hükümetler arası örgüttür. Üniversite, barış ve çatışma, çevre ve kalkınma ve uluslararası hukuk çalışmalarıyla ilgili lisansüstü, doktora ve yönetici programları sunmaktadır. BM Genel Kurulu’nda gözlemci statüsü olan ve New York’taki BM merkezinde daimi bir ofisi bulunan Barış Üniversitesi’nin merkezi Kosta Rika’dadır. 1980 yılında 35/55 sayılı BM Genel Kurul kararıyla kabul edilen tüzüğünde üniversitenin misyonu şudur: “İnsanlığa, tüm insanlar arasında anlayış, hoşgörü ve barışçıl bir arada yaşama ruhunu teşvik etmek, halklar arasında işbirliğini teşvik etmek ve Birleşmiş Milletler Antlaşması’nda ilan edilen asil özlemlerle uyumlu olarak dünya barışı ve ilerlemesine yönelik engelleri ve tehditleri azaltmaya yardımcı olmak amacıyla barış için uluslararası bir yüksek öğrenim kurumu sağlamak .”[1] Atatürk büstü Barış Üniversitesi’ne 1995 yılında armağan edilmiştir. Barış Üniversitesi kampüsünde ve açık alanda bulunan büst, doğa koşullarının etkisiyle bir miktar yıprandığı için iki kez yenilenir. Büstün birinci yenilemesi Mart 2012’de yapılır. Barış Üniversitesi’nde 27 Mart 2012 tarihinde Mustafa Kemmal Atatürk’ün yaşamını konu alan fotoğraf sergisi de düzenlenir. (EXPOSICIÓN FOTOGRÁFICA DE LA VIDA DE MUSTAFA KEMAL ATATURK) Katılımcılar sergiyi gezdikten sonra topluca kampüsteki Atatürk büstünün olduğu yere gidirek, yenilenen büstün açılışını yaparlar. Atatürk’ün “Yurtta Barış, Dünyada Barış” özlü sözünün bu tarihte, Türkçe, İspanyolca ve İngilizce olarak büstün kaidesinin altında ve kaideye bitişik bir beton üzerinde yazılı olduğu görülüyor.[2] KOSTA RİKA, San José, BM Barış Üniversitesi, Atatürk Büstü (2012) ve Fotoğraf Sergisi[3] Atatürk büstünün ikinci kez yenilenmesi, kaidenin düzenlenmesi ağırlıklı olarak, 2013 yılında İstanbul’daki Kosta Rika Onursal Konsolosluğunun sponsorluğunda, Kosta Rika Üniversitesi Güzel Sanatlar Escuela’sı tarafından gerçekleştirildi. Yenilen büstün açılışı, 13 Aralık 2013 tarihinde üniversite kampüsünde düzenlenen bir törenle yapıldı. Törene İstanbul’daki Kosta Rika Onursal Konsolosu Serhan Süzer, Kosta Rika Başkonsolosu M.A Ninoska Gutiérrez’den, UPEACE Rektörü Dr. Francisco Rojas Aravena, diplomatik ve uluslararası kuruluşların temsilcileri ile diğer özel davetliler katıldı. [4] San José’deki Üniversite kampüsünde yapılan, yenilenen büstün açılış töreninde konuşan Kosta Rika Cumhuriyeti Türkiye Fahri Konsolosu Serhan Süzer şunları söyledi: “BM tarafından kurulan bir eğitim kurumuna adını veren barış, Atatürk’ün vizyonunda da çok önemli bir yer tutuyordu. Kendisinin ‘Yurtta barış, dünyada barış’ sözü ile 1931 yılında dile getirdiği bu vizyon, üzerinden uzun yıllar geçmesine rağmen ilk günkü önemini taşımaya devam ediyor. Öyle ki, Atatürk’ün her zamanki ileri görüşlülüğü ile kuruluşundan 14 yıl önce BM’nin temel görevini de bu sözüyle ifade etmiş olduğunu görüyoruz. Hayatının önemli bir bölümünü üzerinde askeri üniforması ile savaş meydanlarında geçiren Gazi Mustafa Kemal’in barışa verdiği bu önemin, tüm dünyaya, liderlere ve halklara örnek olması gerektiğini düşünüyorum. Bugün dünyanın pek çok yerindeki ülkelerin kendi içlerinde yaşayan, dini, dili, ırkı veya etnik kökenleri farklı olan vatandaşları bile aynı ülkenin insanları olduklarını unutarak birbirlerini düşman olarak görebiliyorlar. Oysa Atatürk gibi bir dehanın ‘Yurtta barış, dünyada barış’ sözü ilke edinilse ve yeterince benimsenebilse, bu savaşların birçoğu belki de hiç yaşanmayacak. Barışı korumanın ve bunu sürekli kılmanın bir sembolü olarak Barış Üniversitesi’ne yer almasından büyük gurur duyduğumuz yenilenmiş olarak tekrar açmaktan mutluluk duyuyorum.”[5] Atatürk’ün “Yurtta Barış, Dünyada Barış” özlü sözü Türkçe, İsponyalca ve İngilizce olarak, bu tarihteki Atatürk büstünün kaidesinde yazılmıştır. “YURTTA SULH, CİHANDA SULH”, “PAZ EN EL PAIS, PAZ EN EL MUNDO” “PEACE AT HOME, PEACE IN THE WORLD” M. KEMAL ATATÜRK KOSTA RİKA, San José, BM Barış Üniversitesi, Atatürk Büstü (2013)[6] [1]Wikipedia, “Barış Üniversitesi”, erişim: 25.11.2024 [2]YouTube, University for Peace (UPEACE), “BUSTO MUSTAFA KEMAL ATATURK 1 PARTE, 2 PARTE”, 27 Mart 2012, erişim: 26.11.2024 [3]2012 yılı Atatürk büstü ile fotoğraf sergisi görselleri: YouTube, University for Peace (UPEACE), “BUSTO MUSTAFA KEMAL ATATURK 1 PARTE, 2 PARTE”, 27 Mart 2012, erişim: 26.11.2024 [4]YouTube, University for Peace (UPEACE), “BUSTO MUSTAFA KEMAL ATATURK”, 21 Oca 2014, erişim: 26.11.2024 [5]Cumhuriyet, “Kosta Rika’daki Atatürk büstü yenilendi (24.12.2013)”, 24.12.2013, erişim: 25.11.2024 [6]Atatürk büstünün 2013 yılı görselleri: YouTube, University for Peace (UPEACE), “BUSTO MUSTAFA KEMAL ATATURK”, 21 Oca 2014
KKTC-Girne, Lapta: Atatürk Heykeli KKTC, Lapta, Karşıyaka Atatürk Parkı: Atatürk Heykeli Lapta, KKTC’nin Girne İlçesi’nde yer alan bir kasaba; Karşıyaka, Lapta-Alsancak-Çamlıbel belediyesine bağlı bir yerleşim yeridir. Lapta Belediyesi 2017 yılında, Karşıyaka’da bir Atatürk Parkı yaptı. Parkta, meydan, düğün alanı, rekreasyon alanı, hayvanat bahçesi ve restoranlarla birlikte bir de Atatürk heykeli bulunuyor.[1] (İstanbulhaber.com.tr, 2017) Atatürk heykeli, 3.3 m boyundta, 1.5 metre enindedir.[2] Heykel, Antalya Kemer Belediyesi’nce yaptırılarak Lapta belediyesine hibe edildi. Kemer ve Lapta belediyeleri kardeş kenttir. Heykelin açıılışı Atatürk Parkı ile birlikte Haziran 2017’de gerçekleştirildi. Heykelin kaidesinde “YURT SEVGİSİ ONA HİZMETLE ÖLÇÜLÜR” yazılıdır. [1] kibrisgazetesi.com, “Karşıyaka’da Atatürk parkı açıldı”, 22 Haziran 2017, erişim: 19.10.2025 [2] Milliyet (milliyet.com.tr), “Kemer’den Lapta’ya Atatürk heykeli”, 17.01.2017, erişim: 20.10.2025
Kırgızistan-Oş (Ош): Atatürk Büstü Kırgızistan-Oş (Ош): Atatürk Büstü Büst, Kıgızistan’ın Ош (Oş) kentinde bulunan Mustafa Kemal Atatürk Parkı’ndadır. Atatürk adı 2015’te verilen parktaki birçok yürüyüş yolunun kesiştiği bir alanın ortasında bulunan bu büst, Atatürk’e benzememektedir. Büstün kaidesinde “Мустафа Кемал Ататүрк / Mustafa Kemal Atatürk” yazılıdır. Oş (Ош), Mustafa Kemal Atatürk Parkı, Atatürk Büstü[1] [1]Görseller: YouTube, Osh Walker (Oş Yürüyüşçüsü) “город Ош, Черемушка, Парк Мустафа ата турк | Park Mustafa ata turk” (Oş şehri, Cheryomushka, Mustafa at Türk Parkı | Park Mustafa Ata Türk),22 Mar 2021, erişim: 24.11.2024
Kırgızistan-Cholpon Ata: Atatürk Heykeli Kırgızistan-Cholpon Ata: Atatürk Heykeli Kırgızistan, Cholpon Ata, Atatürk Heykeli Görseli [6] Atatürk heykeli, dünyanın ikinci büyük dağ gölü Issık Gölü‘nün kıyısındaki büyük bir parktaki açık hava müzesi olan, Rukh-Ordo (Ruhlar Merkezi) Kültür Merkezi’ndedir. Tunçtan yapılmıştır.[1] 2002 yılında kurulan ve 2007’den beri faaliyet gösteren “Rukh-Ordo” müzesine 2008 yılında büyük yazar Cengiz Aytmatov’un adı verilmiştir. Müzeyi kurma fikri girişimci Tashkul Kereksizov’a aittir. Kırgız halkının kültürü ve gelenekleri hakkında en kapsamlı bilgileri içeren bu yer, Kırgızistan’ın en büyük kültür merkezidir.[2] Burada, dünyaya ve ülkesine önemli ilerlemeler katmış V. Hugo, ABD Başkanı T. Jefferson, A.Nobel, Aristo gibi kültür, siyaset ve bilim insanlarının heykelleri vardır. Bunlar gerçek boyutta ve oturur haldedir. Atatürk heykeli ise kendi liderlerininki gibi büyük, ayakta ve anıt biçimindedir.[3] Atatürk heykelinin yapılması süreci dönemin Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’ın girişimi ile başlamıştır. Günay, Aralık 2008’deki Kırgızistan ziyareti sırasında çeşitli liderlerin heykellerinin yer aldığı “Kültürler Bahçesi“ni gezdiğinde dünyanın en önemli liderlerinden Atatürk’ün heykelinin bulunmadığını fark eder. Atatürk de olsun ister ve ‘Atatürk heykeli niye yok?’ diye sorar. Kırgız yetkililer de heyecanla kabul ederek, ‘siz yapın’ derler. Hemen yer tespiti yapılır, Ulu Önder’in heykeli için göl kenarındaki “çok güzel bir ağaç altı” seçilir. Heykelin tasarımına ilişkin proje de belirlenir: “Mutlu, genç, eli cebinde, 1922-23’lerde Cumhurbaşkanı olduğu yıllardaki kalpaklı bir Atatürk.” Ayrıca heykelin projelendirilmesinin Türkiye, uygulamasının ise Kırgızistan tarafından yapılması kararlaştırılır. Heykel 2009’da yapılır.[4] Atatürk heykelini Kırgız heykeltıraşlar Adil Saytaliyev, Sarinci Sooronov ve Emil Turdaliyev yapmıştır. Heykel, 3 m. yüksekliğindedir. Kaidesinde “Mustafa Kemal Atatürk, 1881-1938 yazılıdır.”[5] [1]Sabah, Yavuz Donat “Atatürk, Aytmatov… Tarihe yolculuk / ÇOLPAN ATA”, 04.11.2021, erişim. 06.10.2024 [2]TRT AVAZ, “”Rukh Ordo”, Çolpon-Ata şehrinde Issık-Kul kıyısında yer alan eşsiz bir açık hava müzesidir.”, 17.09.2021, erişim: 06.10.2024 [3]celebialper.com, “Kırgızistan Turu – Bişkek, Issık Göl, Karakol, Çolpon Ata, Balasagun, Kalmak Ashu, 9.12.2016 erişim: 06,10.2024 [4]Cumhuriyet, “‘Liderler Bahçesi’ne Ata’nın heykeli”, 12.12.2008, erişim: 06.10.2024 [5]dunyadaataturk.com, “Kırgızistan-Cholpon Ata Atatürk Heykeli” (haberler.com’dan alıntı), erişim: 06.10.2024 [6]Google Haritalar, “Rukh Ordo, (Рух Ордо)( J3XW+63 Çolpon-Ata, Kırgızistan))”, gitikgezdik, May 2024, erişim: 06.10.2024
Kırgızistan-Bişkek, Atatürk Parkı: Atatürk Heykeli Kırgızistan-Bişkek, Atatürk Parkı: Atatürk Heykeli Atatürk’ün bu heykeli, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te bulunan Atatürk Parkı’ndadır. Atatürk heykelinin de bulunduğu parka Atatürk adı 1996 yılında verilmiştir. 2015 yılında Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından, Atatürk Parkı’nın giriş kapısı, parkeleri, çöp kutuları, oturma grupları, Atatürk heykelinin kaidesi ve ışıklandırması yenilendi; heykelin etrafındaki alan yapay çimle kaplandı. [1] Bişkek, Atatürk Parkı, Atatürk Heykeli[3] Atatürk heykelinin de restore edildiği ve TİKA’ya ait bir yazıtın (levha) yerleştirildiği Atatürk heykelinin açılış töreni, Büyük Önder Atatürk’ün ebediyete intikalinin 77. Yılı olan 10 Kasım 2015 tarihinde yapıldı. Etkinliğe Türkiye’nin Kırgızistan Büyükelçiliği temsilcisi Metin Kılıç, TİKA koordinatörü Seyit Ali Avdu, Kırgız-Türk “Manas” Üniversitesi yönetimi, çalışanları ve öğrencileri katıldı.[2] Bişkek, Atatürk Parkı, Atatürk Heykeli[4] Atatürk heykelinin kaidesinde Türkçe ve Kırgızca olarak; “Mustafa Kemal ATATURK 1881-1938 Türkiye Cumhuriyeti’nin Kurucusu”, “Мустафа Кемал АТАТҮРК 1881-1938 Туркия Республикасынын Негиздөөчүсү” yazılıdır. [1]HABERLER.COM, “Tika, Bişkek’teki Atatürk Parkı’nda Çevre Düzenlemesi Yaptı”, 10.11.2015, erişim:22.11.2024 [2] Бишкек шаарынын мэриясынын расмий сайты (Bişkek Belediye Binası’nın resmi web sitesi), “Калаада түрк лидери Мустафа Кемаль Ататүрктүн эстелиги ачылды (Kalad’da Türk lider Mustafa Kemal Atatürk’ün heykelinin açılışı yapıldı)”, 2015, erişim: 22.11.2024 [3,4]Görseller: tourister.ru, “Большой парк с памятниками ближе к южной окраине города”, Eylül 2017, erişim: 22.11.2024
Kazakistan-Nur Sultan (Astana): Atatürk Heykeli Kazakistan-Nur Sultan (Astana): Atatürk Heykeli Kazakistan, Nur-Sultan (Astana), Mustafa Kemal Atatürk Anıtı[7] Mustafa Kemal Atatürk Anıtı, Kazakistan’ın başkenti ve ikinci büyük şehri Astana’nın (Nur-Sultan), Esil Nehri’ne bakan Tashenov Caddesi üzerinde ve Türkiye’nin Astana Büyükelçiliği’nin yanındaki parktadır. Anıttaki heykelinde Atatürk, Avrupai bir takım elbise içindedir. Elinde bir baston, başında şapka vardır. Heykel bronzdan, kaidesi granitten yapılmıştır. Anıt, Kazakistan Kültür ve Enformasyon Bakanlığı tarafından, en iyi eskiz projesi yarışmasını kazanan Kazak heykeltıraş Bakytzhan Abishev ‘e yaptırıldı.[1] Anıtın yapımı için, Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, 10 Aralık 2007’de hükümete yasa çıkarttırmıştır.[2] Atatürk Anıtı’nın açılışı 8 Ekim 2009 tarihinde Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in de katıldığı bir törenle gerçekleştirildi. Kendisine Kazakistan Kültür Bakanı Sayın Muhtar Kul-Muhammet ve Astana Valisi Tasmagambetov eşlik etmişlerdir. Türkiye’nin Astana Büyükelçisi Atilla Günay ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı İsmet Yılmaz da hazır bulunmuştur.[3] Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev açılış töreninde yaptığı konuşmada, Kazak ve Türk milletlerinin ortak tarihi ve kültürel değerlere sahip olduğunu belirterek, Türk devleti ile Kazakistan devleti arasında sıcak bir ilişki bulunduğunu, Kazak ve Türk halklarının birbirine karşı büyük sevgi beslediğini söyledi. “Atatürk, Türk milletinin yetiştirdiği en büyük liderdir.” dedi.[4] Heykelin açılışından sekiz gün sonra Türkiye’yi giderek TBMM’yi ziyaret eden Nazarbayev, burada yaptığı konuşmada da “Bu heykeli Kazak halkının size olan kardeşlik duygularının tezahürü olarak kabul edin” demiştir.[5] Yaklaşık yarım hektar üzerinde, 4 metre 40 santimetre boyunda, 5,5 ton ağırlığındaki anıtın açılışında konuşan Türkiye`nin Kazakistan Büyükelçisi Atilla Günay da Türk ve Kazak milletlerinin kardeşliğine dikkati çekerek, Atatürk`ün 1933’te dünyadaki dengelerin değişerek Türk Cumhuriyetlerinin bağımsızlığına kavuşacağını ve bu günlere Türkiye Cumhuriyeti`nin hazır olması gerektiğini söylediğini, Türkiye`yi yönetenlerin de bu vasiyete riayet ettiğini belirtti. [6] [1]tmatic.travel, “Мұстафа Кемал Ататүрік ескерткіші” (Mustafa Kemal Atatürk Anıtı), 2018, erişim: 05.10.2024, [2]Azeribalasi,” Kazakistan’ın başkenti Astana’da Atatürk heykeli...”, erişim: 06.10.2024 [3]T.C. Dışişleri Bakanlığı, “No: 183, 12 Ekim 2009, Astana’daki Atatürk Anıtı’nın Açılışı Hk.”, erişim: 05.10.2024 [4]Yeni Çağ, “Kazakistan’a Atatürk heykeli”, 09.10.2009, erişim: 06.10.2024 [5]Vikipedi, “Atatürk Heykeli (Astana)”, erişim. 05.10.2024 [6]Yeniden Ergenekon, “432) KAZAKİSTAN’DA “ATATÜRK” HEYKELİ AÇILIŞI”, 12.10.2009, erişim: 06.10.2024kazakistanda-ataturk-heykeli-acilisi/ [7]Google Haritalar, “Kemal Atatürk (Кемал Ататүрік), (5C2J+FR Astana, Kazakistan))”, Артём Конопелько, Ağu 2024, erişim: 06.10.2024