Archives

Kuzey Makedonya-Gostivar: Mustafa Kemal Atatürk İlköğretim Okulu

Mustafa Kemal Atatürk İlköğretim Okulu (О.У. “Мустафа Кемал Ататурк”),  Makedonya’ın Gostivar kentindedir.

Merkez okul Gostivar’daki bina olmak üzere, okulun 3 şubesi daha var. Onlar da Aşağı Banisa, Yukarı Banisa ve Zdunye köylerindeki ilkokullardır. Bu şubelerde eğitim 1. sınıftan 4. sınıfa kadar verilmektedir. Bu şubelerde 4.sınıfı tamamlayan öğrenciler, 5’ten 8’e kadar olan eğitimlerini devam ettirmek için merkez okula gelmektedir. Merkez binadaki derslik sayısı 21’dir.

Makedonya’da Türklerin en yoğun olarak yaşadığı kent olan Gostivar’daki Mustafa Kemal Atatürk İlköğretim Okulu, daha önce “Petre JOVANOSKI” adı bir ilkokul idi. Bu okul adının “Mustafa Kemal Atatürk İlköğretim Okulu” olarak değiştirilme süreci şöyle gerçekleşti:

Okula daha önce adı verilmiş olan Petre JOVANOSKİ, Gostivar Halk kahramanıdır.  Yaklaşık 50 yıl okul bu adla anılmıştır. Ad değişikliği için ilk girişim 2006 yılının Mart ayında yapıldı. Okul Öğretmenler Kurulu ve Yönetim Kurulunun ortak kararıyla okul adının Mustafa Kemal ATATÜRK olarak değişmesini istendi. Bu amaçla Mart ayı içerisinde Eğitim Bakanlığına ve Gostivar Belediyesi yönetimine yazı gönderildi. Yazının görüşülmesi ve değerlendirilmesi üç ay sürdü. Bu sırada Gostivar Belediye Başkanı Sn. Nevzat BEYTA da bu konuyla yakından ilgilendi. O zamanki Eğitim Bakanı Sn. Aziz POLOJANİ’nin onayıyla da 18 Temmuz 2006 tarihinde okulun adı “Mustafa Kemal ATATÜRK” olarak değiştirildi.

Ad değişikliğinde T.C. Üsküp Büyükelçisi Sn. Tamer KARAKAŞ’ın hem Belediye Başkanı hem de Eğitim Bakanıyla görüşmesi duruma olumlu yönde etki etti. Ayrıca Türk Demokratik Partisi Genel Başkanı Sn. Kenan HASİPin de büyük gayreti oldu. Eğitim Bakanı Aziz POLOJANİ’nin da olumlu tavrıyla isim değişikliği gerçekleşti.

Okulun resmi açılışı 07. 09. 2006 tarihinde yapıldı. Açılışa T.C. Üsküp Büyükelçisi Sn. Tamer KARAKAŞ, Askeri Ateşe Sn. Tevfik ALGAN, TOP Başkanı Sn. Dr. Kenan HASIP, Gostivar Belediye Başkanı Sn. Nevzat BEYTA, aydın kişiler, öğretmenler, öğrenciler, veliler ve civar yerleşim yerlerinde yaşayan Türkler katıldı

19 Mayısın okul günü olarak belirlendiği okulda 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı ilk defa 2004 yılında Türkiye ile eş zamanlı kutlandı.

Makedonya devletine ve Eğitim Bakanlığına bağlı olan bu okula; kardeş okullar başta olmak üzere, Makedonya’daki TİKA (Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı), Türkiye’deki Tekirdağ ve Eyüp Belediye Başkanları ve Rumeli Türkleri Vakfı tarafından değişik zamanlarda çeşitli yardımlar yapılmıştır.

Gostivar Mustafa Kemal Atatürk İlköğretim Okulu 2004-2007 yılları arasında Türkiye’den İstanbul Eyüp Ergenekon İlköğretim Okulu, Alibeyköy’de Mehmet Akif Ersoy İlköğretim Okulu, İstanbul Üçşehitler İlköğretim okulu, Bayrampaşa İlköğretim Okulu; Tekirdağ 50. Yıl İlköğretim Okulu, Öğretmen Mediha Mehmet Tetikol İlköğretim Okulu, Namık Kemal ve Edine 75. Yil İlköğretim Okulu, Süleyman Paşa İlköğretim Okulu;  Bursa Manisa’da Çağatay Ulusoy İlköğretim Okulu ile kardeş okul olmuştur. [1]

Görsel[2]

[1]Facebook, “Mustafa Kemal Atatürk Belediye İlköğretim Okulu – Gostivar”, “BALKANLAR’DA TÜRK KÜLTÜRÜ, KÜLTÜR, TARİH, AKTÜALİTE DERGİSİ, “MAKEDONYA’ DA MUSTAFA KEMAL ATATÜRK İSİMLİ İLKÖĞRETİM OKULU VAR”, EYLÜL EKİM 2008, s.70-71 / Muhamedali Zeynula, 28.01.2009 (okul görseli: 03.09.2017), erişim: 28.05.2025

[2] Facebook, “Gostivar – Mustafa Kemal Atatürk İ.O.”, 23.03.2025, erişim: 28.05.2025

Kuzey Makedonya-Biotala (Manastır): Atatürk’e Âşık Eleni Karinte’nin Evi

Mustafa Kemal Atatürk, 1896’dan 1899’a kadar Manastır  Askeri Lisesi’nde okudu. Bir efsaneye göre, Mustafa Kemal Atatürk’ün en büyük aşkı Bitola’dandı  ve o da güzel kız Eleni Karinte’ydi.

Eleni, ana caddedeki (Sirok Sokak) evi olan tanınmış bir aileden gelen bir Ulah ve Hıristiyan kızıydı. Bir Türk’e (Müslüman) âşık olmak, ailesi için büyük bir utançtı ve efsaneye göre, Lerin’e (Florina) gönderildi, burada onun hakkında her türlü iz kayboldu.

Birçok kişi Eleni Karinte ve Mustafa Kemal’e “Balkan Romeo ve Juliet” der.[1]  Anlatıldığına göre aşkları, Atatürk’ün askeri idadide okurken, İdadi’ye çıkan Sirok Sokak’taki evlerinin balkonunda oturan Eleni Karinte’yle göz göze gelmeleriyle başlamıştır. Senarist Aneta Şiyakova tarafından, bu aşkın filmi yapılmış, tiyatroya konu olmuş ve kitaplar yazılmıştır.[2]

Bir zamanlar Bitola’da yaşadığı ev, bugün turistik bir çekim merkezidir.

Eleni Karinte’nin bir zamanlar yaşadığı Bitola’daki ev[3]

Eleni Karinte’nin Mustafa Kemal Atatürk’e yazdığı bir mektup vardır. Bu mektup, Ulusal Kültür Anıtlarını Koruma Enstitüsü ve Müze Biotala’ya dönüştürülmüş olan Manastır Askeri İdadi’deki “Atatürk Anı Odası” duvarında sergilenmektedir. Ayrıca Başkent Üsküp’teki “Makedon Bağımsızlık Mücadelesi Müzesi” (Museum of the Macedonian Struggle for Independence) binasında, Atatürk heykelinin yanında, Eleni Karinte’nin de balmumundan yapılmış bir heykeli bulunmaktadır.

[1] Bitola.İnfo, “Eleni Karinte – The Great Love of Mustafa Kemal Ataturk (Eleni Karinte – Mustafa Kemal Atatürk’ün Büyük Aşkı)”, erişim: 07.12.2024

[2] HABERTÜRK, haberturk.com, yazarlar, Muharrem Sarıkaya “Eleni Karinte…” 14.11.2010, erişim: 07.12.2024

[3] Görseller: Bitola.İnfo, “Eleni Karinte – The Great Love of Mustafa Kemal Ataturk (Eleni Karinte – Mustafa Kemal Atatürk’ün Büyük Aşkı)”, erişim: 07.12.2024

Kuzey Makedonya-Biotala (Manastır), Manastır Şehir Müzesi: Mustafa Kemal Atatürk Anı Odası

Mustafa Kemal Atatürk Anı Odası, Kuzey Makedonya’nın Manastır (Битола Bitola) kentinde bulunan  “National Instute for Preservation of Momuments of Culture and Museum Bitola” (Ulusal Kültür Anıtlarını Koruma Enstitüsü ve Müze Biotala) binası içindedir.

“Kliment Ohridski Br. 18, 7000 Bitola” ardesinde bulunan ve “Manastır Şehir Müzesi” olarak da bilinen Müze Bitola, Bitola’nın en önemli kültürel ve tarihi eserlerinden biri olan, askeri okul olarak yapılmış “eski kışla” binasında yer alıyor.

Osmanlı Devleti için önemli bir yere sahip Makedonya’nın Manastır şehrinde Askeri İdadisi açılması kararı 1845 yılının ikinci yarısında alınmış; 1846 yılında eğitim öğretime hazır hale getirilmiştir.[1]

Balkan Savaşları döneminden 1974 yılına kadar askeri kışla olarak kullanılan bina, 1976 yılından bu yana Enstitü ve Müze binası olarak kullanılıyor.

Mustafa Kemal, 1886’da girdiği, eski Manastır Kışlası olarak bilinen bu binadaki Mektebi Askeri İdadi’den (Askeri Lise) 1899’da mezun oldu.

Bugün müze bünyesinde Mustafa Kemal Atatürk anı odası ve kalıcı bir müze sergisi bulunmakta, ayrıca yıl boyunca çeşitli kültürel etkinlikler düzenlenmektedir.

Müzede ilk olarak 1978’te “Mustafa Kemal Atatürk Sergisi açıldı”. 1994 ‘te, 40 m²  alana sahip bölümde “Mustafa Kemal Atatürk Anı Odası ve Kalıcı Müze Sergisi” oluşturuldu.

1998 yılında Makedonya Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan antlaşmayla, bu alan 120 m²’ye çıkarılarak yeniden düzenlendi. Açılışını 3 Ekim 1998’de dönemin Makedonya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Kiro Gligorov ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel yaptı.[2]

Askeri İdadi’deki Atatürk Anı Odası, 2006’da da Türk Genelkurmay Başkanlığı tarafından tekrar düzenlendi.[3] Son olarak da Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından, 2013 yılında okul binasının restoresi ile Atatürk Anı Odasının tadilatı ve tefrişatı yapıldı.

Atatürk Anı Odasında, Atatürk’ün sözleri ve fotoğrafları, okul dönemine ait üniformaları, büstü, kitapları, madalyaları ve diğer eşyaları bulunuyor.

Duvarlarda Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş dönemlerine ait Savaş fotoğrafları ve hemen yanında önemli olayların açıklamaları yer alıyor.

Atatürk’ün, eğitimi sırasında aldığı notların da sergilendiği Atatürk Anı Odası’nın içerisinde Atatürk’ün okuduğu kitaplar ile Atatürk hakkında yazılan kitapların yer aldığı bir bölüm; kitaplığın karşısında 15 dakikalık “Güneşin adı Kemal Atatürk” belgeselinin izlendiği yer vardır.  Belgeseli oturarak izlemek isteyenler için, ekranın karşısında Manastır’ın eski dönemlerini yansıtan sandalyeler bulunuyor.

Atatürk’ü tanıtıcı film ve belgesellerin Türkçe, İngilizce ve Makedonca izlenebildiği sistemin de bulunduğu odada, ışıklı panolarla Büyük Taarruz, Sakarya ve Çanakkale Savaşı da bu dillerde anlatılıyor.

Ziyaretçiler, duygu ve düşüncelerini,  anı odasında bulunan anı defterine yazarak ifade edebiliyorlar.

Atatürk Anı Odası’nda ziyaretçilerin O’nun düşünce yapısını daha iyi anlayabilmeleri için Atatürk’ün birçok özlü sözü üç dilde (Türkçe, İngilizce ve Makedonca) yazılmış ve duvarlara asılmıştır.

Müzedeki Atatürk Anı Odası’nda, Atatürk büstü, rölyefi, yüz maskı ile iki heykeli de bulunuyor.

Heykellerden birincisi, Atatürk’ün balmumundan yapılmış “17 yaşında Atatürk” heykelidir. Heykeli yapan, Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen’dir.[4] Mustafa Kemal’in Askerî İdadi dönemindeki öğrenci hâlini yansıtan heykelin üzerinde okul üniforması da yer almaktadır.

İkinci heykel “Manastır Askeri İdadisi Öğrencisi Mustafa Kemal” heykelidir. Bu heykel, Genel Kurmay Başkanlığı tarafından yaptırılarak mezuniyetinin 112 yılında Manastır Müzesi’nde Atatürk Anı Odası’na hediye edildi.[5]

 Mustafa Kemal Atatürk Anı Odası ve Kalıcı Müze Sergisi Görselleri (muzejbitola.mk):

[1]Atatürk Ansiklopedisi, ataturkansiklopedisi.gov.tr, “Manastır Askeri İdadisi”

[2]muzejbitola.mk, “Location” (Konum), “Ulusal Kültürel Anıtları Koruma Enstitüsü ve Bitola Müzesi Binası”

[3]Hürriyet, hurriyet.com.tr, “Manastır’daki Atatürk Anı Odası yenilendi”

[4]Eskişehir BB, eskisehir.bel.tr, “Başkan / Biyografi”

[5]OdaTv, odatv.com, , “Atatürk’ün eğitim gördüğü Askeri İdadisi turistlerin ilgi odağı”